Petrografia organiczna sylurskich łupków z basenu bałtyckiego


Łupki dolnego paleozoiku zalegające na zachodnim krańcu wschodnioeuropejskiego kratonu w Polsce były celem poszukiwań niekonwencjonalnych źródeł węglowodorów w latach 2010-2015. Wywiercono dziesiątki otworów poszukiwawczych, niektóre z nich były odwiertami horyzontalnymi, a w niektórych przeprowadzono szczelinowanie hydrauliczne w celu określenia możliwości występowania gazu łupkowego. Znalezione ilości gazu łupkowego były zbyt małe, aby rozpocząć ekonomiczne wydobycie.

W ramach projektu badawczego przebadaliśmy łupki dolnego paleozoiku pod kątem składu i przemian materii organicznej występującej w tych łupkach. Jednym z celów projektu było zrozumienie, dlaczego poszukiwania gazu łupkowego w Polsce nie przyniosły dotąd komercyjnych sukcesów.

W składzie petrograficznym materii organicznej w badanych niedojrzałych termicznie łupkach dominują macerały z grupy liptynitu. Charakteryzują się one dużą zawartością łańcuchów oraz pierścieni alifatycznych oraz wysokim stosunkiem wodoru do węgla. Oznacza to, że materia organiczna w tych skałach posiada lub posiadała wysoki potencjał do generowania węglowodorów. Wraz z pogrzebaniem macerały z grupy liptynitu uległy przekształceniu w bituminy stałe, wskazujące na przemiany termiczne oraz generowanie węglowodorów. Obserwacje te wskazują, że poszukiwany gaz łupkowy w tych skałach, prawdopodobnie został wygenerowany w dużych ilościach, jednak z uwagi na niekorzystną strukturę skały nie został w niej zatrzymany.


dr Grzegorz Lis pracuje w Zakładzie Gospodarki Surowcami Mineralnymi. Naukowo Grzegorz zajmuje się rolą materii organicznej w procesach geologicznych. Od kilku lat bada sylurskie łupki z Basenu Bałtyckiego w ramach grantu NCN OPUS.

Więcej informacji o artykule:

Lis G., Topór T., Mastalerz M. (2026): Evolution of maceral composition with thermal maturation of kerogen type II: Example from Silurian marine shales, Baltic Basin. International Journal of Coal Geology 314, 104935

Projekt „Zintegrowany Program Rozwoju Uniwersytetu Wrocławskiego 2018-2022” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego

Fundusze Europejskie
Rzeczpospolita Polska
Unia Europejska
Scroll to Top