---

W czasopiśmie naukowym Catena (vol. 257, art. 109205) ukazała się publikacja międzynarodowego zespołu badawczego, w którym uczestniczył dr Szymon Belzyt. Badania były prowadzone pod kierunkiem prof. Małgorzaty Pisarskiej‑Jamroży z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przy współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Warszawskiego, Litewskiej Służby Geologicznej oraz Nature Research Centre na Litwie.

Publikacja dotyczy sedymentologii, geologii glacjalnej i geomorfologii – skupiając się na osadach odsłaniających się w kemach, czyli pagórkach o płaskich powierzchniach będących podstawowymi formami rzeźby polodowcowej. W tych osadach naukowcy zaobserwowali wyjątkowo duże i złożone struktury deformacyjne w miękkich osadach (soft-sediment deformation structures, SSDS), takie jak pogrązy (load casty) i pseudonodule – osiągające nawet 2 metry średnicy i występujące w kilku generacjach.

Badania wykazały, że deformacje powstawały w warunkach pełnego nasycenia osadów wodą – pod martwym lodem lub bezpośrednio na dnach jezior glacialnych. Kluczowymi czynnikami ich powstania były: różnice gęstości pomiędzy warstwami osadów, pełne nasycenie wodą i upłynnienie osadów, topnienie bloków lodu, pękanie lodu i towarzyszące mu drgania oraz pulsacyjne dopływy wód roztopowych.

Analiza potwierdziła obecność takich struktur zarówno w osadach związanych ze zlodowaceniem Wisły, jak również wcześniejszym zlodowaceniem Odry – co podkreśla uniwersalność mechanizmów deformacji .

Po raz pierwszy zaproponowano, by obecność tak dużych i złożonych struktur deformacynych traktować jako wskaźnik silnie uwodnionych paleośrodowisk glacilimnicznych. Ich identyfikacja w zapisie osadowym pozwala na lepsze rozpoznanie warunków i dynamiki deglacjacji, rekonstrukcję warunków hydrologicznych środowisk glacjalnych czy wykorzystanie ich w paleosejsmologii, między innymi do odróżnienia deformacji sejsmicznych od glacigenicznych.