NOWY MINERAŁ Z GRUPY AMFIBOLI


W ostatnich latach badania archiwalnych próbek pegmatytu granitowego z okolic Jordanowa Śląskiego, zebranych we wczesnych latach 90-tych przez prof. Adam Pieczkę (AGH), zaowocowały odkryciem szeregu rzadkich faz mineralnych, w tym takich które wykazują silne wzbogacenie w skand. Występowanie takiego zespołu mineralnego jest ewenementem, ponieważ minerały zdolne koncentrować skand w istotnych ilościach są niezwykle rzadkie. Również w próbkach jordanowskiego pegmatytu minerały skandu znajdowane są sporadycznie, jako niewielkie osobniki o rozmiarach do kilkudziesięciu mikrometrów. W styczniowym numerze American Mineralogist ukazał się artykuł opisujący z tych próbek aktynolit silnie wzbogacony w skand. Wśród autorów tej publikacji jest dr Adam Szuszkiewicz z Zakładu Mineralogii i Petrologii naszego Instytutu.

W numerze majowym American Mineralogist, ten sam zespół publikuje wyniki badań, które doprowadziły do odkrycia nowego minerału, skando-winchytu. Minerał ten został zatwierdzony w 2022 roku przez Komisję Nazewnictwa i Klasyfikacji Nowych Minerałów Międzynarodowego Towarzystwa Mineralogicznego i stał się pierwszym amfibolem skandowym. Należy on do grupy amfiboli sodowo-wapniowych i jest spokrewniony z winchytem i ferri-winchytem. Jednak w odróżnieniu od tych minerałów, skando-winchytu zamiast magnezu lub dwuwartościowego żelaza na pozycji M2 zawiera głównie skand. Artykuł prezentuje pełną krystalochemiczną charakterystykę nowego minerału oraz dyskutuje warunki fizyko-chemiczne, w których struktura amfiboli może przyjmować większe ilości skandu.


Dr Adam Szuszkiewicz – adiunkt w Zakładzie Mineralogii i Petrologii Instytutu Nauk Geologicznych UWr. Zajmuje się naukowo mineralogią, głównie mineralogią pegmatytów granitowych oraz fazami mineralnymi koncentrującymi tzw. pierwiastki rzadkie i krytyczne.

Więcej informacji o artykule:

Pieczka, A., Stachowicz, M., Zelek-Pogudz, S., Gołębiowska, B., Sęk, M., Nejbert, K., Kotowski, J., Marciniak-Maliszewska, B., Szuszkiewicz, A., Szełęg, E., Stadnicka, K.M., Woźniak, K. (2024). Scandio-winchite, ideally □(NaCa)(Mg4Sc)(Si8O22)(OH)2: The first Sc-dominant amphibole-supergroup mineral from Jordanów Śląski, Lower Silesia, southwestern Poland. American Mineralogist, 109(5), 940–948.

Projekt "Zintegrowany Program Rozwoju Uniwersytetu Wrocławskiego 2018-2022" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego

NEWSLETTER